کوردستان پارتی و یەكێتی كۆكن هێزێكی ئەمەریكی بچێتە كەركووك و خورماتوو

پارتی و یەكێتی كۆكن هێزێكی ئەمەریكی بچێتە كەركووك و خورماتوو

 

 

رێككەوتنی نێوان ئەندامانی پارتی و یەكێتی لەسەر كۆبوونەوەی ئەنجوومەنی پارێزگای كەركووك، لە نێوان قەرەهەنجیر و هۆڵی ئەنجوومەنی پارێزگادا پەكیكەوتووە. ئەمە لە كاتێكدایە هەردوو لایەنەكە دەزانن ئەو پەرتەوازەیی و لێكدوورییەی ئەوان، هەلێكی زێڕینی بۆ عەرەب و توركمانەكانی كەركووك رەخساندووە تاوەكو بێ هیچ چاودێرییەك ئەوەی دەیانەوێت بیكەن. ئەندامێكی یەكێتی لە ئەنجوومەنی پارێزگای كەركووك بەو جۆرە پێناسەی دۆخی ئێستای كەركووك دەكات و دەڵێت "شاری بێخاوەنە. لە كەركووك هەر كەس بۆ خۆیەتی و كەس نییە دەستی بێنە و بەردەی ئەوان بگرێ".

چەند رۆژێك پێش سەری ساڵ، پارتی و یەكێتی رێككەوتن لەسەر ئەوەی ئەنجوومەنی پارێزگای كەركووك یەكەمین كۆبوونەوەی دوای 16ی ئۆكتۆبەر رێكبخات. دوو خاڵ رێككەوتنی لەسەر كرابوو بۆ ئەوەی باس و خواسی ئەو كۆبوونەوەیە بێت: تاوتوێكردنی دۆخی كەركووك و پۆستە ئیداری و ئەمنییەكانی، بەڵام كۆبوونەوەكە نەكرا.

محەممەد كەمال، ئەندامی ئەنجوومەنی پارێزگای كەركووك لەسەر لیستی پارتی دەڵێ: "گوتمان لە قەرەهەنجیر كۆبوونەوەكە دەكەین، بەڵام دیارە برادەرانی یەكێتی نووسراوێكیان لەگەڵ توركمان و عەرەبەكان ئیمزا كردووە بۆ ئەوەی كۆبوونەوەكە لە هۆڵی ئەنجوومەنی پارێزگای كەركووك بێ"، ئەوەش بەلای پارتییەوە پەسەند نییە. چونكە وەك ئەو دەڵێ لەو دۆخەدا "ئێمە ناچینەوە كەركووك، لە حاڵێكدا كە پاسەوانەكانمان داریان بەدەستەوە بێ".

بەڵام ئەحمەد عەسكەری، ئەندامی یەكێتی لە لیستی برایەتی كەركووك رەتیكردەوە كە ئەوان وەك یەكێتی رازی نەبن بەوەی كۆبوونەوە لە قەرەهەنجیر بكەن "توركمان و عەرەبەكان نایەن و دەڵێن خۆ مەترسی لەسەر كەس نییە بۆ بچینە قەرەهەنجیر، خۆ باڵەخانەی ئەنجوومەنی پارێزگا نەڕووخاوە". ئەو پێیوایە چیدیكە پێویست ناكات داوا لە پارتی بكەن بگەڕێنەوە بۆ كەركووك تاوەكو كۆبوونەوەی ئەنجوومەنی پارێزگا بكرێ‌. عەسكەری دەڵێت: "ئێمە تێگەیشتووین لەوەی پارتی نایەوێ بەو شێوەیە بگەڕێتەوە كەركووك و دەیانەوێ بەڕێككەوتن لەگەڵ حكومەتی بەغدا بگەڕێنەوە".

كەسایەتییەكی كۆمەڵایەتیی شارۆچكەی چەمچەماڵ بە ناوی شێخەی مەمەند ئاغا، دوو هەفتە پێش كۆتایی ساڵی 2017 پێشنیازێكی خستە بەردەم ئەندامانی لیستی برایەتی ئەنجوومەنی پارێزگای كەركووك كە بەستەڵەكی نێوانیان لەماڵەكەی ئەودا بشكێنن لە چەمچەماڵ، بەڵام محەممەد كەمال دەڵێ، ئەو پێشنیازە بۆ كۆبوونەوەی ئەنجوومەن نەبووە "تەنیا بۆ ئەوەبوو لیستی برایەتی لەوێ كۆببینەوە، دیسان لەسەر ئەوەش رێكنەكەوتین".

تاوەكو رۆژی 16ی ئۆكتۆبەری 2017 كورد دەستڕۆیشتووی راستەقینەی كەركووك بوو. پارێزگار و بەرپرسیاری یەكەمی هێزە ئەمنییەكان كوردبوون، چەندین نووسراوی وەزارەتەكانی بەغدا كە پشتیوانییان لە خاوەندارێتی عەرەبە هاوردەكان دەكرد، پشتگوێ دەخران. بەڵام چەند رۆژێك دواتر بە خێرایی هەموو شتێك گۆڕا، ئێستا نەتەوەی خاوەن پۆستە باڵا و زۆرەكان، تەنیا بە بێدەنگی لەو شارەدا جێگای دەبێتەوە.

جوان حەسەن عارف، ئەندامی یەكگرتوو لە لیستی برایەتی دەڵێ بەلای لیستی عەرەبییەوە هەتاوەكو دۆخەكە بەم شێوەیە درێژە بكێشێ بەدڵیانە و توركمانەكانیش كە نۆ ئەندامن، لە لیستی برایەتی ناكۆكتر و شپرزەترن لەنێو خۆیاندا "بەشێكیان دەیانەوێ سەرۆكی ئەنجوومەن لەوان بێت و بەشێكیان داوای پارێزگار دەكەن و بەشێكیشیان وەك سەربەخۆ قسە دەكەن".

 گوتیشی مادام پۆستی پارێزگار ئێستا بەتاڵە، ئاساییە راكان سەعید بەوەكالەت پارێزگاری كەركووك بێت، بەڵام دەڵێت "پەرتەوازەیی لیستی برایەتی وای كردووە ئێستا توركمانەكانیش بەدەنگمانەوە نایەن و لە نێوان ئێمە و توركمانەكاندا عەرەب براوەی دۆخەكەن".

هەرچەندە هێشتا دوزخورماتوو، ئەو شارۆچكەیەی پریشكی گەورەی ئاگرەكەی 16ی ئۆكتۆبەر ئەوی سووتاند نەگەڕاوەتەوە سەر كەركووك، بەڵام بەرپرسانی كورد پێیانوایە چارەسەربوونی كێشەی كەركووك كاریگەریی راستەوخۆی لەسەر دۆخی خورماتووش دەبێ. حەسەن بارام، جێگری لێپرسراوی مەڵبەندی یەكێتی لە خورماتوو دەڵێ لە كاتێكدا شاندێكی سێ حیزبەكە و شاندێكی خەڵكی خورماتووش سەردانی بەغدایان كردووە و بەڵێنیان پێدراوە دۆخەكە ئارام بكەنەوە "هەر دوای ئەو سەردانانە، ماڵی هاووڵاتییەكی كورد لە گەڕەكی كۆماری تەقێنرایەوە، ئەوە لە كاتێكدا فەوجێكی سوپای عێراقیش لەوێیە".

ئەو بەرپرسەی یەكێتی دڵنیایە لەوەی گەڕانەوەی كوردیش بەبێدەسەڵاتی بۆ كەركووك و خورماتوو هیچ لە دۆخەكە ناگۆڕێ و پێیوایە گونجاوترین چارەسەر ئەوەیە "هێزێكی سەربازیی ئەمریكییەكان بێنە كەركووك و خورماتوو بۆ ماوەی یەك ساڵ، جگە لە پاراستنی ئاسایشی ناوچەكە، چاودێریی جێبەجێكردنی ماددەی 140 بكەن".

زۆربەی خانوو و دووكانی كوردەكانی خورماتوو لە گەڕەكی كۆماریی سووتێنراون و تەقێندراونەتەوە. زۆرتر لە 50 هەزار مرۆڤی كوردی نێو سەنتەری شارۆچكەكە ئاوارەی هەرێمی كوردستان بوون. وەك حەسەن بارام دەڵێ، تاك و تەرا كورد لە نێو خورماتوو ماون و ئەوانیش بە ترسێكی زۆرەوە دەژین.

محەممەد كەمال، هەمان پێشنیاز بە چارەسەری گونجاو دەزانێت و پشتیوانی لێدەكات "باشترە ئەو هێزە لەگەڵ پێشمەرگە و سوپای عێراق بە هاوبەشی لەوێ بن، ئێمە دەزانین بەغدا ئەوە پەسەند ناكات، بەڵام ئێستا چارەسەری گونجاو ئەوەیە".

لە دوو هەفتەی رابردوودا، دیاردەیەكی دیكەش چووە سەر كێشەكانی كەركووك. كوشتن و غافڵكوژكردنی كەسایەتییە دیارەكانی شارەكە. ئەحمەد عەسكەری، هەموو كێشەكانی نێو كەركووك دەگەڕێنێتەوە بۆ كۆنەبوونەوەی ئەنجوومەنی پارێزگای كەركووك و وەرنەگرتنەوەی پۆستەكانی كورد "تەعریب هەرچەندە بەو شێوە زۆرەش نییە، بەڵام كەس نییە دەستیان بگرێ و بڵێ وامەكەن. وەزیر و بەڕێوەبەرەكان بۆ خۆیان خەڵك دێنن و دەیبەن، هەركەس بۆ خۆیەتی و شاری بێساحێبە". محەممەد كەمال، هەروا نیگەرانە لە دۆخی كەركووك  "ئێمە كە دەڵێین وا ناگەڕێینەوە بۆ كەركووك، مەبەستمان ئەوەیە بەشێوەیەك دەچینەوە كە بتوانین بەرگری لە خۆمان و خەڵكی كەركووك بكەین".

 

بابەتی زیاتر